Zaszyte w łęczyńskiej tradycji – podsumowanie projektu i otwarcie wystawy

W budynku biblioteki głównej w Łęcznej przy ul. Bożnicznej 21 otwarto wystawę „Zaszyte w łęczyńskiej tradycji – rekonstrukcja stroju ludowego regionu”. Wydarzenie, które odbyło się 22 października 2026 r., jest zwieńczeniem projektu zrealizowanego przez Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną w Łęcznej w ramach programu „Kultura ludowa i tradycyjna 2026", prowadzonego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W uroczystym otwarciu uczestniczyli przedstawiciele samorządu i jednostek gminnych, mieszkańcy Łęcznej oraz osoby zaangażowane w realizację całego przedsięwzięcia.

Najważniejszym elementem wystawy są zrekonstruowane stroje ludowe: męski i damski. Odwiedzający mogli podziwiać je z bliska, przyglądając się krojowi, materiałom i zdobieniom charakterystycznym dla regionu. Mieli również możliwość zapoznania się z publikacją pt. „Strój ludowy z Łęcznej i okolic”, w której zebrano wyniki prowadzonych badań. Wernisaż uświetniły także regionalne smaki, dzięki którym tradycja mogła zostać odkryta wszystkimi zmysłami.

Za efektem końcowym zrealizowanego projektu stoi wielomiesięczna, rzetelna praca badawcza - przeprowadzono kilkadziesiąt wywiadów z osobami, które pamiętają dawne zwyczaje i przekazy dotyczące ubioru. Przejrzano również materiały archiwalne, a także przeprowadzono kwerendy w muzeach etnograficznych w Warszawie, Krakowie i Lublinie. Pozwoliło to zestawić wspomnienia mieszkańców ze zbiorami muzealnymi i odtworzyć strój możliwie wiernie.

Projekt nie ograniczył się do badań i wystawy. Zorganizowano warsztaty dla dzieci i dorosłych, podczas których uczestnicy uczyli się tworzyć motanki oraz wykonywać tradycyjny haft dekoracyjny - dzięki temu dawne rzemiosło zyskało nowych adeptów, a wiedza przekazywana przez pokolenia znów trafiła do rąk mieszkańców.

Szczególnym momentem czwartkowego wernisażu było wręczenie „Lubelskiego Lauru Dziedzictwa Kulturowego” Michałowi Kowalikowi, autorowi publikacji o łęczyńskim stroju i jego rekonstruktorowi. Wyróżnienie w imieniu Marszałka Województwa Lubelskiego przekazała Agnieszka Wolińska, dyrektor Departamentu Kultury, Edukacji i Dziedzictwa Narodowego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego. Laur jest docenieniem wieloletniego zaangażowania w poznawanie, dokumentowanie i przywracanie lokalnego dziedzictwa.

Dlaczego warto dbać o tradycje regionu?

Pielęgnowanie tradycji nie jest sentymentalnym powrotem do przeszłości, lecz inwestycją w przyszłość wspólnoty, ponieważ:

- Tradycja buduje tożsamość. Strój, obrzęd czy rzemiosło opowiadają o tym, skąd pochodzimy i kim byli nasi przodkowie. Świadomość własnych korzeni daje poczucie przynależności i stabilności, szczególnie w świecie, w którym kultury coraz bardziej się upodabniają.

- Tradycja łączy pokolenia. Rozmowy ze starszymi mieszkańcami, wspólne warsztaty dzieci i dorosłych czy przekazywanie umiejętności haftu pokazują, że dziedzictwo żyje wtedy, gdy ktoś je przekazuje. Wiedza, której nie zapisano i nie nauczono, znika wraz z ludźmi, którzy ją posiadali. Dlatego dokumentowanie wspomnień i umiejętności jest dziś tak istotne.

- Tradycja wzmacnia lokalną wspólnotę. Wspólne działanie wokół wartości, które łączą mieszkańców, buduje więzi i poczucie dumy z miejsca, w którym się żyje. Projekty takie jak ten zbliżają instytucje, stowarzyszenia i mieszkańców.

- Tradycja jest zasobem kulturowym i edukacyjnym. Rzetelnie udokumentowane dziedzictwo staje się materiałem do nauki, inspiracją dla artystów i rzemieślników oraz wartościowym elementem promocji regionu. To, co lokalne i autentyczne, stanowi o jego unikalności.

Rekonstrukcja łęczyńskiego stroju dowodzi, że nawet te elementy dziedzictwa, które wydawały się zapomniane, można odzyskać, jeśli połączy się pasję, wiedzę i współpracę wielu osób.

Realizacja projektu nie byłaby możliwa bez zaangażowania wielu osób i instytucji. Serdecznie dziękujemy:

• Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wsparcie w ramach programu „Kultura ludowa i tradycyjna 2026",
• Towarzystwu Przyjaciół Ziemi Łęczyńskiej za nieocenioną pomoc merytoryczną i organizacyjną,
• Oli Jarosz za wsparcie i zaangażowanie w realizację działań,
• Michałowi Kowalikowi za rekonstrukcję stroju oraz autorstwo publikacji,
• pracownikom muzeów etnograficznych w Warszawie, Krakowie i Lublinie za udostępnienie zbiorów i pomoc w kwerendach,
• wszystkim rozmówcom, którzy podzielili się wspomnieniami i wiedzą o dawnych zwyczajach,
• uczestnikom warsztatów, dużym i małym, za otwartość i chęć zgłębiania tradycyjnych umiejętności,
• przedstawicielom samorządu i jednostek gminnych oraz wszystkim Gościom wernisażu, którzy swoją obecnością uświetnili wydarzenie,
• pracownikom Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Łęcznej oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie projektu i wystawy.

Dziękujemy, że razem „zaszyliśmy” kolejny rozdział w historii Łęcznej. Mamy nadzieję, że zrekonstruowany strój, publikacja i wystawa staną się inspiracją do dalszego poznawania i pielęgnowania lokalnego dziedzictwa.

"Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury"